Gustave Caillebotte: Rue de Paris, temps de pluie (1877)

Home»Blog

Kunsthistorica Sophie van Steenderen

Kronkelend dansen

21 november 2009

Ik heb niet zoveel met moderne dans. Ik krijg visioenen van dansers in aansluitende, huidkleurige broekpakken over de grond kronkelend met getormenteerde gezichtsuitdrukkingen, onderwijl veelbetekenende gebaren en veelzeggende bewegingen maken, die in mijn ogen noch iets betekenen noch iets zeggen. Ik ben, vrees ik, ergens met mijn voeten in de modderige bodem van het Zwanenmeer blijven steken.
Toch zou ik er heel wat voor over hebben om dé grondlegster van de moderne dans een keertje te zien optreden. Maar dat zal moeilijk gaan, aangezien ze stierf in 1928.
Loie Fuller, geboren in Amerika in 1862, ontketende met haar Serpentine dans een ware hype. In 1892 trad zij voor het eerst op in Parijs, en oh, wat was ik daar graag bij geweest. De kreten van verbazing die door de zaal moeten zijn gegaan bij de uitvoering van haar dans, de open monden bij het zien van deze vrouw, deze verschijning. Ze was gekleed in vele meters dunne, zijden stof. Aan haar armen zaten stokken waaraan eveneens meters stof bevestigd waren. Om haar as cirkelend zwaaide ze met haar armen, en maakte golvende bewegingen met de enorme lappen zijde. Het ene moment dwarrelend als een enkele sneeuwvlok die de winter aankondigt, het andere ogenblik jagend als een sneeuwstorm in februari. Haar vloeiende, sierlijke bewegingen kregen bijzondere ondersteuning door schijnwerpers met gekleurd licht. Elektrisch licht, welteverstaan. Het leek zelfs of zij zelf licht uitstraalde doordat ze danste op een glazen plaat waardoorheen het licht haar ook van onderaf bescheen. Op de Wereldtentoonstelling van 1900 in Parijs kreeg zij zelfs een eigen theater tot haar beschikking, ontworpen door Rodin, waar ze al dansend reclame maakte voor de noviteit elektriciteit. Trouwens, niet alleen Rodin was in de ban van Fuller. Loie Fuller werd de muze van de Art Nouveau en vereeuwigd door ondermeer Mucha en Toulouse-Lautrec.

Loie Fuller in het echt zien gaat helaas niet meer lukken. Lange tijd deed ik het met oude foto's, terwijl ik de bewegingen er zelf bij dacht. Maar niet zo lang geleden stond ik toch ineens, onverwachts, oog in oog met de muze van de moderne dans. Tijdens de Art Nouveau tentoonstelling in de Hermitage Amsterdam zag ik voor het eerst bewegend beeld van Fuller. Het oude filmpje kraakte, schokte en vlekte, maar toch stokte mijn adem even in mijn keel: Loie Fuller danst!

Nu doe ik het weer met de beelden in mijn hoofd. Beelden die zich op de een of andere manier vermengd hebben met de dansende Kate Bush in de clip van Wuthering Heights. Die kan ik gelukkig op YouTube bekijken, zo vaak ik wil.
En dan geniet ik van haar kronkelen, haar getormenteerde gezichtsuitdrukkingen en veelzeggende bewegingen en veelbetekenende gebaren....

Fuller

terug