Gustave Caillebotte: Rue de Paris, temps de pluie (1877)

Home»Blog

Kunsthistorica Sophie van Steenderen

De Mexicaanse griep

12 november 2009

Zou het echt zo'n vaart lopen, of blazen we de boel weer eens tot onnodige proporties op? Een griepje, het klinkt zo onschuldig. Daar ga je toch niet aan dood?
Maar toen dacht ik opeens aan de Oostenrijkse kunstenaar Egon Schiele. Was hij destijds niet gestorven aan de Spaanse griep, slechts 28 jaar oud? Maar goed, dat was in 1918, vroeger, lang geleden, ver van mijn bed.
De Spaanse griep heerste in de periode 1918-1919 en eiste wereldwijd vele slachtoffers. Naar schatting maar liefst 20 tot 100 miljoen, leert Wikipedia mij. In iedergeval was het een aantal dat het totale dodental van de Eerste Wereldoorlog ruimschoots overtreft.
En net als nu met de 'Mexicaanse' (zoals ik 'm in de wandelgangen al heb horen noemen) waren het vooral relatief jonge mensen die door de Spaanse griep getroffen werden. Onder wie dus Egon Schiele. Bekend en -destijds- berucht om zijn erotische voorstellingen van naakte (te) jonge meisjes in onzedelijke poses, maar vooral ook om zijn grillig geschilderde zelfportretten, waarin hij zichzelf op medogenloos kwetsbare wijze vereeuwigde. Een aanstootgevende beeldtaal waaruit verzet blijkt tegen de heersende burgerlijke moraal.

edith Hoewel zijn werk soms bijna naar het pornografische neigt, zijn de portretten die hij van zijn echtgenote Edith maakte eerder onschuldig en passief. Misschien representeerde zij juist het burgerlijke, veilige leven dat hij enerzijds verachtte, maar waar hij diep in zijn hart ook naar verlangde. Het stel trouwde in 1915 en in 1918 bleek dat Edith een kind verwachtte.

Edith stervend Toen sloeg het noodlot toe: op 28 oktober 1918 stierf Edith, 6 maanden zwanger, aan de gevolgen van de Spaanse griep. Egon maakte een hartverscheurend, sober portret van zijn stervende vrouw. Hijzelf stierf echter een paar dagen later, eveneens geveld door de Spaanse griep.

Maar ja, dat was in 1918, vroeger, lang geleden, ver van mijn bed. Zo'n vaart zal het met de Mexicaanse griep niet lopen.
Toch?

Afbeeldingen:
Egon Schiele, Portret van Edith Schiele in gestreepte jurk, 1915
Egon Schiele, Edith Schiele stervend, 1918

terug